Ο Ντάουνερ κι εμείς

• Του Κώστα Μαυρίδη

Δεν πρόκειται απλά για άλλη μια περίπτωση ενός αξιωματούχου που απώλεσε το στοιχείο της αντικειμενικότητας και της αμεροληψίας, το οποίο πρέπει να διακατέχει τον εκάστοτε επικεφαλή της ειρηνευτικής διαδικασίας στο κυπριακό. Η περίπτωση Ντάουνερ (ειδικού αντιπροσώπου γγ ΟΗΕ) ήταν προβληματική εξαρχής και στην συνέχεια επαναβεβαιώθηκε ότι η προκατάληψη εν τέλει ήταν εχθρική στάση, με αποκορύφωμα την συμπαιγνία ανάμεσα στο δίδυμο Πάσκο-Ντάουνερ με τον Βaki Ilkin (Τούρκo Μόνιμο Αντιπρόσωπο στον ΟΗΕ). Προ καιρού, τα στοιχεία της συμπαιγνίας, μαζί με άλλα αυθεντικά  έγγραφα, παραδόθηκαν στους αρμόδιους -μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας- αναμένοντας αντίδραση. Εντούτοις, αντίδραση εκδηλώθηκε εναντίον όσων επιχειρούσαμε να συνδράμουμε. Για τον Ντάουνερ επικράτησε βουβαμάρα. Μετά από μήνες υπομονής, για να ωθήσουμε το θέμα, παραθέσαμε δημόσια πλέον συγκεκριμένα στοιχεία για τον Ντάουνερ. Τι έλεγαν οι προεδρικοί σύμβουλοι όταν αρχικώς τους παραθέταμε την συνωμοσία; Πως χειρίστηκαν τα στοιχεία της συνομωσίας;
Ο ένας δηκτικά υποδείκνυε πως «δεν αγγίζει κλεμμένα έγγραφα» (!) και δυσφορούσε διότι «αυτά δεν είναι δουλειά μας». Ο άλλος, στην πρώτη ευκαιρία σε εκπομπή-προπαγάνδα του ΡΙΚ, επιδίωξε στην απουσία μου να πλήξει την υπόληψή μου. Προφανώς, είχε σοβαρούς λόγους διότι τα έγγραφα αποκάλυπταν ΚΑΙ την δική του εν κρυπτώ «δράση» υπέρ της εκ περιτροπής προεδρίας και της σταθμισμένης ψήφου που προσφέρθηκαν «δώρα» -πολύ πριν  δημοσιοποιηθεί- στον κατάπληκτο Ταλάτ. Ο ίδιος σύμβουλος στήριζε δημόσια το κοινό Ανακοινωθέν Χριστόφια-Ταλάτ, 23ης Μαΐου 2008, υποτιμώντας υποδείξεις πως το περί «νέο συνεταιρισμό δύο ισότιμων συνιστώντων states» συνιστούσε βόμβα στα θεμέλια της Κυπριακής Δημοκρατίας που επιζητούσε η Τουρκία για χρόνια. Την επομένη του Ανακοινωθέντος η Τουρκία επανέφερε στο προσκήνιο την αυθαίρετη ερμηνεία Ντενκτάς περί «κράτους συνεταιρισμού» στην Κύπρο, το οποίο διαλύεται όταν ένας εταίρος αποχωρήσει, όπως  προέβαλλε από το 1964 για να εκθεμελιώσει την Κυπριακή Δημοκρατία. Ποιος αδαής ή υπηρέτης αλλότριων συμφερόντων θα επέμενε να στηρίζει τέτοιο λεχτικό; Ένα μήνα μετά -Ιούνιο 2008- Τουρκία, ΗΠΑ και Αγγλία επιδίωξαν υιοθέτηση του Ανακοινωθέντος από το Συμβούλιο Ασφαλείας/ΟΗΕ και η Κυπριακή Δημοκρατία αντέδρασε, αναγνωρίζοντας έμμεσα το μέγα λάθος και τις αυθαίρετες τουρκικές ερμηνείες, όπως δημόσια ομολόγησε ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος. Δύο χρόνια αργότερα (Ιούνιο 2010), το Ανακοινωθέν υιοθετείται από το Συμβούλιο Ασφαλείας, ο Έρογλου δηλώνει την προσήλωσή του σε αυτό και η διαπραγματευτική ομάδα παραμένει πιστή στην γραμμή της.  
Πέρασε πολύς καιρός από τότε που ενημερώσαμε τους αρμόδιους –αν δεν γνώριζαν ήδη- με στοιχεία για την συνωμοσία και το ρόλο των Ντάουνερ-Πάσκο. Σήμερα, ο Ντάουνερ από την θέση του διεκδικεί ρόλο «γεφυροποιού» ώστε να υποβάλλει ιδέες όπου υπάρχει χάσμα και οι ιδέες του θα αποτελούν προτάσεις του ΟΗΕ με ό,τι αυτό συνεπάγεται, για τα κύρια κεφάλαια του κυπριακού όπου επικρατεί χάσμα. Ιδού ένα δείγμα για το πως σήμερα ακόμη –μετά από τόσα- αντιλαμβάνεται τον «γεφυροποιητικό» του ρόλο. Έρευνα στο πλαίσιο του «Προγράμματος 2015» που χρηματοδοτεί ο ΟΗΕ (μέσω UNDP) για να υποβοηθείται δήθεν, όπως δηλώνεται ο Ντάουνερ ως επικεφαλής της διαδικασίας, καταγράφει  ότι λύση που θα παρέχει επεμβατικά/εγγυητικά δικαιώματα στην Τουρκία, θα απορριφθεί από το 100% των Ε/κ. Πιο σαφή αποφασιστικότητα από 100% δεν μπορεί να υπάρξει. Εντούτοις, ο Ντάουνερ στραβώθηκε και δηλώνει πως οι Ε/κ δεν είναι τόσο σαφείς στον στόχο της λύσης όσο οι Τ/κ. Είναι προφανές ποιους εκβιάζει με επίρριψη ευθυνών αν δεν αποδεχτούν τους τουρκικούς όρους.  
Τον Ντάουνερ έχει εκθρέψει η κυρίαρχη πολιτική σκέψη. Από την μια, η διαπραγματευτική ομάδα με την στάση της. Κι από την άλλη, ο Ν. Αναστασιάδης που θύμωσε με τις κατηγορίες εναντίον Ντάουνερ διότι «ακόμη και να ευσταθούν, δεν είναι ο σωστός τρόπος»… ΤΟΣΗ ευαισθησία για τον Ντάουνερ, την στιγμή που το κυπριακό ενταφιάζεται.

• Ο Κώστας Μαυρίδης είναι ακαδημαϊκός.