Έξω από τα δόντια

• Του δρα Χριστόδουλου Χριστοδούλου*

Μερικά πράγματα, λόγω της σημασίας τους για το παρόν και το μέλλον του τόπου και την ευημερία και επιβίωση του λαού μας, πρέπει να αναφέρονται με τ’όνομά τους. Να λέγονται, κυριολεκτικά, έξω από τα δόντια. Εδώ και τρία και πλέον χρόνια δεν κουραζόμαστε να τονίζουμε με έμφαση και να επαναλαμβάνουμε με επίταση ότι η οικονομία μας βρίσκεται ενόψει σοβαρών κινδύνων. Ότι η κυπριακή οικονομία θα αντιμετωπίσει σοβαρές δυσχέρειες και θα βρεθεί κατέναντι σοβαρών προβλημάτων. Και ότι θα πρέπει να αναληφθεί, έγκαιρα και αποφασιστικά, αποτελεσματική δράση, από μέρους των αρμοδίων. Για να αποτραπούν οι επερχόμενες δυσμενείς επιπτώσεις ένεκα της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης ή τουλάχιστον να περιορισθούν οι επώδυνες συνέπειές τους. Δυστυχώς, όλες αυτές οι προειδοποιήσεις, επισημάνσεις και συγκεκριμένες εισηγήσεις απεδείχθη εκ των πραγμάτων ότι απευθύνονταν εις ώτα μη ακουόντων. Και όχι μόνον δεν εισακούσθηκαν, αλλά και εχλευάσθησαν. Και όσοι αρθρογράφοι ή πολιτικοί και παράγοντες της κυπριακής οικονομικής ζωής απηύθυναν την ίδια έκκληση, χαρακτηρίστηκαν είτε ως κινδυνολόγοι ή ακόμη και ως υπονομευτές της οικονομικής πολιτικής της κυβέρνησης. Και οι εισηγήσεις τους ερρίφθησαν εις τον κάλαθον των αχρήστων.

Ο μέχρι πρότινος Υπουργός των Οικονομικών κ. Σταυράκης, είτε λόγω ευσεποθισμού, είτε λόγω αποστασιοποίησης από την πραγματικότητα (άγνωστες οι βουλές του και συσκοτισμένες οι επιδιώξεις του), δεν έπαψε να διαλαλεί, δίκην καλλίφωνου αρχιψάλτη, ότι η οικονομία μας έχει τους καλύτερους μακροοικονομικούς δείχτες σε όλη την Ευρώπη και ότι κερδίσαμε το στοίχημα. Ακόμη και λίγες μέρες προτού ανασχηματισθεί και ενώ οι πάντες, και οι πλέον άσχετοι και αδαείς, γεύονταν τις πικρές συνέπειες της απραξίας και του κυβερνητικού εφησυχασμού στον τομέα της οικονομίας, ο κ. Σταυράκης επιχειρούσε να ωραιοποιήσει τη δραματική κατάσταση της πολιτικής ευθύνης ή ανευθυνότητας των χειρισμών του, δηλώνοντας με κομπασμό ότι η κατάσταση του δημόσιου χρέους είναι διαχειρίσιμη. Όταν δηλαδή είχε ήδη αποτύχει να εξασφαλίσει δάνεια από τη διεθνή ελεύθερη αγορά, αφού τα επιτόκια που συνόδευαν τις προσφορές ανέρχονταν στο 16% για τα πενταετή και στο 10% για τα δεκαετή κρατικά μας ομόλογα!

Και προσέφευγε στην εγχώρια χρηματοπιστωτική μας αγορά (τράπεζες και συνεργατισμό), αντλώντας και εξαντλώντας τη ρευστότητά της, με όλα τα αναπόφευκτα δυσμενή επακόλουθα. Για να τροφοδοτεί τη διευρυμένη και βαθύτατη πλέον μαύρη τρύπα που άνοιξαν οι κυβερνώντες με την άστοχη, βραχύπνοη και εξωπραγματική πολιτική τους. Ήταν, όμως, ταυτόχρονα, και ο πατριαρχικός παρεμβατισμός του Προέδρου της Δημοκρατίας. Ο οποίος μάς επιτιμούσε ως κινδυνολόγους και διαβεβαίωνε το λαό και τους ξένους επενδυτές και καταθέτες ότι «η κυπριακή οικονομία είναι ισχυρή, ότι είναι άτρωτη και ότι θα παραμείνει αλώβητη από τη διεθνή οικονομική κρίση». Και, ξαφνικά, πριν από λίγους μήνες, μάς αμόλησε το κυριολεκτικά αναπάντεχο(;), τουλάχιστον καθόσον αφορά στον ίδιο και τα προλεχθέντα του, ότι «η κυπριακή οικονομία καίγεται και μαζί μ’αυτή καιγόμαστε κι εμείς». Και ακόμη ότι «πρέπει να ληφθούν σκληρά μέτρα τώρα για να μη μας τα επιβάλουν άλλοι που θα είναι και σκληρότερα». Τα σχόλια περιττεύουν. Τα πράγματα ομιλούν αφ’εαυτών. Οι εξελίξεις δεν διέψευσαν απλώς, αλλά άφησαν τραγικά εκτεθειμένους τους κυβερνώντες. Και, βεβαίως, με όλες τις κοινωνικές, οικονομικές και πολιτικές επιπτώσεις στο λαό και στο δύσμοιρο αυτό τόπο. Για νάμαστε, όμως, και ειλικρινείς, πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι, καθόλη αυτή τη διάρκεια των τριών και πλέον χρόνων της ουτοπικής ευφορίας του κ. Χριστόφια και του κ. Σταυράκη, εκδηλωνόταν συμμαχική και σταθερά στηρικτική της πολιτικής τους η συμπεριφορά του επικεφαλής της αξιωματικής αντιπολίτευσης, Προέδρου του ΔΗΣΥ κ. Νίκου Αναστασιάδη. Ο οποίος είτε σιωπούσε επιδοκιμαστικά είτε άδειαζε κυριολεκτικά τον αναπληρωτή του κ. Αβέρωφ Νεοφύτου και επιτιμούσε όλους μας, περιλαμβανομένου του αντιπροέδρου του ΔΗΚΟ κ. Νικόλα Παπαδόπουλου, υποδεικνύοντάς μας με δημόσιες δηλώσεις ανυπόκριτου πατριωτισμού, ότι «ου περί χρημάτων τον αγώνα ποιούμεθα αλλά περί αρετής». Κι έτριζαν από αγανάκτηση και οργή τα κόκαλα του τρανού αγωνιστή και φιλοσοφημένου μαχητή της εθνικής και πανανθρώπινης ελευθερίας Κυριάκου Μάτση για την ταπεινωτική χρήση της αθάνατης αυτής ρήσης, που διαχέει αενάως ασύλληπτο εθνικό μεγαλείο και την αμέτρητου ύψους και βάθους ιστορική επίγνωση και εθνική συνείδηση χρέους και πατριωτισμού. Είμαστε, όμως, πλέον μπροστά στα προειρημένα και προβλεφθέντα χειρότερα. Είμαστε ήδη γνώστες της δραματικής επιστολής που ο Ευρωπαίος Επίτροπος Όλι Ρεν απέστειλε στο νέο Υπουργό μας των Οικονομικών κ. Καζαμία. Η οποία ούτε εθιμοτυπικού χαρακτήρα είναι ούτε καν προσχηματικού. Είναι σκληρή, ωμή και απροκάλυπτη. Και σαφής και άτεγκτη.

Ο Όλι Ρεν θέτει περιθώριο που αντιστοιχεί σε ασφυκτικό χρονοδιάγραμμα: Μέχρι τις 15 Δεκεμβρίου θα πρέπει να έχουν αποφασισθεί μέτρα πειστικά και ουσιαστικά που να οδηγούν με βεβαιότητα στη μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος από 6,5% φέτος στο 3% το 2012. Και μας υπενθυμίζει ότι η Κύπρος τελεί υπό αυστηρή δημοσιονομική επιτήρηση, ότι το δημόσιο χρέος ακολουθεί σταθερά αυξητική τάση και ότι, αν δεν συμμορφωθούμε, θα υποστούμε το πρώτο σκληρό μέτρο της νέας αυστηρότερης πολιτικής της Ε.Ε. έναντι των χωρών που δεν συμμορφώνονται με τα δημοσιονομικά κριτήρια της Ευρωζώνης, δηλαδή την επιβολή, σε πρώτο στάδιο, χρηματικής ποινής 36 εκατομμυρίων ευρώ! Ο νέος Υπουργός των Οικονομικών κ. Καζαμίας φαίνεται να συνειδητοποιεί την τραγικότητα της κατάστασης. Και αγωνίζεται και αγωνιά. Και για να αποφευχθεί η τραγική χρηματική ποινή αλλά και για να αποτραπεί η συνακόλουθη οικονομική μας κατάρρευση. Με την αναξιοπιστία και την απαξίωση της χώρας μας στα όμματα των ξένων που μας τιμούν και μας εμπιστεύονται ως αξιόλογο και αξιόπιστο χρηματοοικονομικό κέντρο. Και μας χρησιμοποιούν ως έδρα των καταθετικών και επενδυτικών τους δραστηριοτήτων. Όμως, διαφαίνεται ή και καταφαίνεται, ότι και ο νέος Υπουργός δεν κατόρθωσε να απαλλαγεί από το Χριστοφιακό και Ακελικό σύνδρομο. Είτε γιατί δεν μπορεί είτε γιατί δεν θέλει να αποτινάξει τον κομματικό ζυγό και τον πατριαρχικό καταναγκασμό, ο κ. Καζαμίας απέφυγε να επεξεργασθεί και να προτάξει προς συζήτηση και υλοποίηση, σε συνεργασία με τις πολιτικές και κοινωνικές δυνάμεις, ένα μεσοπρόθεσμό στρατηγικό σχέδιο, ένα ουσιαστικό και ολοκληρωμένο προγραμματισμό που να καλύψει τα προσεχή 3 ως 5 χρόνια.

Και, το χειρότερο, διαφοροποιεί και αυτά τα σκόρπια μέτρα που εκάστοτε εξαγγέλλει. Έτσι, τα 200 εκατομμύρια ευρώ της μείωσης των κοινωνικών παροχών έγιναν ξαφνικά 100 εκατομμύρια, το πάγωμα των απολαβών στον κρατικό τομέα φαίνεται να μεταλλάσσεται σε πρόσθετες αποκοπές μισθών και επιδομάτων, μετά από τη δυναμική παρέμβαση της ακελικής ηγεσίας – και ίσως και τις ευλογίες του προεδρικού πατριαρχείου - ενώ ο χρόνος εξαντλείται και η 15η Δεκεμβρίου προβάλλει απειλητικά ενώπιόν μας. Υπό το πρίσμα των τρομακτικών αυτών δεδομένων, θα ήταν όχι μόνο σφάλμα αλλά και μικροψυχία να μην επαινεθεί η δραματική παρέμβαση του Προέδρου του ΔΗΣΥ κ. Νίκου Αναστασιάδη, ο οποίος, συνειδητοποιώντας την επικείμενη καταστροφή και την κρισιμότητα των στιγμών, προέβη σε μια πολυέπαινη υπέρβαση και έθεσε την παράταξη που εκπροσωπεί στην πρωτοπορία της ανάληψης κόστους από τα δραστικά μέτρα που πρέπει αμέσως να ληφθούν για να σωθεί η κυπριακή οικονομία.

Έστω και αργά, καθυστερημένα και αναιρετικά της προηγούμενης επανάπαυσής του, ο κ. Αναστασιάδης αίρεται στο ύψος των περιστάσεων και προσφέρεται να πράξει αυτό που όφειλαν καθηκόντως να είχαν πράξει οι αρμόδιοι: Η διακυβέρνηση του Δημήτρη Χριστόφια και το κυβερνών κόμμα ΑΚΕΛ του Άντρου Κυπριανού. Οι οποίοι δεν έπαψαν να αναβάλλουν και να «μεταλλάσσουν» και να «μεταλλάσσονται» για να αποφύγουν το πολιτικό κόστος σκληρών μέτρων που πρέπει να ληφθούν επειγόντως για να περισωθεί μια οικονομία που την παρέλαβαν σε ακμάζουσα κατάσταση και την έχουν κατακουρελιάσει. Με τις απηρχαιωμένες ιδεοληψίες τους, με τα αποστεωμένα τους δόγματα, με τις μονολιθικές προλεταριακές τους χίμαιρες. Ο κ. Αναστασιάδης διεκήρυξε κάτι που εκφράζει την κοινή συνείδηση και εξωτερικεύει την καθολική αγωνία: «Είναι, όμως, πεποίθησή μας ότι η κρισιμότητα των στιγμών επιβάλλει την εθνική συνεννόηση και τη συνεργασία όλων» ….. «Ο Δημοκρατικός Συναγερμός, ως η μεγαλύτερη παράταξη του τόπου, ……. παραμένει έτοιμος να στηρίξει σωστές αποφάσεις και τολμηρά μέτρα για να αποφύγουμε τα χειρότερα και να ξαναβάλουμε την Κύπρο στο δρόμο της ανάπτυξης και της προκοπής. Αυτό το ξεκάθαρο μήνυμα στέλλουμε προς όλες τις κατευθύνσεις, τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό».

Την ίδια ώρα ο Διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας κ. Αθανάσιος Ορφανίδης, μετά από μια ασυνήθιστη ή περίεργη σιωπή τους τελευταίους μήνες που η καταστροφική κατάσταση της οικονομίας μας επαυξάνεται, τοποθετήθηκε και πάλι δημόσια με δηλώσεις του σε καθημερινή εφημερίδα για να τονίσει με κατηγορηματικότητα και έμφαση ότι αν δεν ληφθούν τώρα μέτρα, κάποιοι άλλοι θα μας τα επιβάλουν και δεν θα επιφέρουν απλώς πάγωμα απολαβών αλλά μείωσή τους. Η κατάσταση δεν είναι απλώς ανησυχητική. Είναι δυνητικά επικίνδυνη.

Μόνη πλέον ελπίδα η συνάντηση του Προέδρου Χριστόφια και του Υπουργού Οικονομικών κ. Καζαμία της περασμένης Δευτέρας με τον Πρόεδρο και τον Αν. Πρόεδρο του ΔΗΣΥ κυρίους Αναστασιάδη και Νεοφύτου, η οποία φαίνεται να διανοίγει τις προοπτικές για μια ευρύτερη συνεργασία και συναίνεση. Σημαντική επίσης η διευρυμένη συνάντηση όλων των πολιτικών κομμάτων με τον Πρόεδρο σήμερα. Το μεγάλο όμως ερώτημα παραμένει: Θα παραμείνουν, αυτή τη φορά, σταθεροί και συνεπείς οι κυβερνώντες στα όσα συμφωνηθούν ή θα αποστασιοποιηθούν ένεκα του συνεπόμενου πολιτικού κόστους; Ίδωμεν. Είμαστε, ήδη στην 25η ώρα …..

* Πρώην Υπουργός Οικονομικών και Εσωτερικών και τέως Διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας Κύπρου